Đêm nay, thứ Tư 25-2-2026, tức mùng 9 Tết, là đại hạn của loài cá lóc ở Việt Nam. Tại các tỈnh Nam bộ, có nhiều “quân đoàn” cá lóc sẽ phải “hy sinh” trong các lò nước để trở thành cá lóc xiên mía nướng trui – một trong những lễ vật cúng ngày Vía Thần Tài mùng 10 tháng Giêng.

Dường như chỉ có người Việt mới cúng cá lóc nướng trong Vía Thần Tài. Theo giải thích: Tại Nam Bộ, trong ngày vía Thần Tài (mùng 10 tháng Giêng), nhiều gia đình có thói quen cúng cá lóc nướng và thịt heo quay. Đây được xem là nét phong tục đặc trưng, thể hiện lòng tri ân thiên nhiên, trân trọng thành quả lao động và gửi gắm ước vọng về một năm mới làm ăn thuận lợi, tài lộc dồi dào. Trong đó, cá lóc nướng mang nhiều tầng ý nghĩa biểu tượng. Loài cá này có khả năng sinh tồn trong môi trường bùn lầy, vì vậy thường được liên tưởng đến sự bền bỉ, nỗ lực vươn lên. Hình ảnh cá bơi trong nước cũng gợi liên tưởng đến sự hanh thông, suôn sẻ trong công việc và cuộc sống. Khi dâng cúng, cá lóc thường được để nguyên con, không cạo vảy, không cắt vây, với quan niệm giữ trọn vẹn tài lộc. Người ta sau này dùng một đoạn thân cây mía róc vỏ xiên vào miệng con cá lóc để tạo nên hương vị đặc trưng.

Cá lóc nướng thường là loại nặng trên 1kg. Giá bán năm 2026 này có thể từ 200.000 đồng trở lên.

Khu bán cá lóc nướng trên đường Tân Kỳ – Tân Qúy (TP.HCM). (Nguồn: Internet. Thanks).

Theo quan niệm phong thủy, đầu cá nên hướng ra phía cửa chính hoặc lối ra vào của nhà, cửa hàng. Cách sắp đặt này mang ý nghĩa biểu tượng rõ ràng: đầu cá quay ra ngoài được hiểu như hành động “đón” tài lộc và cơ hội làm ăn từ bên ngoài vào trong. Hướng mở về phía cửa còn hàm ý dòng sinh khí được lưu chuyển thông suốt, tạo điều kiện cho công việc kinh doanh thuận lợi, buôn bán hanh thông.

Bên cạnh đó, việc quay đầu cá ra ngoài cũng thể hiện tâm thế cởi mở, sẵn sàng chào đón may mắn và những điều tốt lành trong năm mới, thay vì khép kín hay giữ vận khí ở trạng thái tĩnh.

(Ảnh do AI tạo. Thanks.)

Trong mâm cúng vía Thần Tài, lễ vật quan trọng và mang ý nghĩa phong thủy sâu sắc nhất chính là bộ tam sên, hay nhiều nơi còn gọi là tam sinh. Bộ lễ này đại diện cho ba hình thái sự sống cốt lõi trong trời đất, kết nối sự sinh sôi nảy nở của vũ trụ. Thông thường, một bộ tam sên chuẩn mực sẽ bao gồm một miếng thịt heo luộc nguyên nạc nguyên mỡ tượng trưng cho các loài thai sinh sống trên mặt đất, ba con tôm hoặc cua luộc đỏ au đại diện cho các loài thấp sinh vẫy vùng dưới nước, và ba quả trứng luộc mang ý nghĩa của loài noãn sinh cất cánh trên bầu trời bao la.

Một ông anh người Việt gốc Hoa định cư ở Bờ Đông Hoa Kỳ cho biết trong bộ lễ vật cúng Vía Thần Tài của người gốc Tiều (Triều Châu) của anh có con mực (mực hấp, mực nướng, hoặc hấp gừng). Theo giải thích, mang ý nghĩa cầu mong công việc kinh doanh “nhanh như mực”, thuận buồm xuôi gió và mang lại tài lộc.

Theo “truyền thống”, A Phủ dặn người nhà sáng mai đi chợ nhớ mua bún và rau sống để bữa trưa “triển khai” món cá lóc nướng cuốn bánh tráng. Hảo hảo.

A.P.