Bữa nay đã là 21-6-2026, deadline ngày càng cận kề và nghiệt ngã. Năm nay, điều khiến A Phủ nặng lòng và trăn trở nhiều nhứt là liệu cơ quan chức năng có giải pháp nào để có thể lưu giữ hàng vạn tin bài từ các website của các tờ báo sắp “hoàn thành nhiệm vụ”.

Ảnh do AI Google Gemini tạo. Thanks.

Kho tin bài khổng lồ đó là nguồn dữ liệu được những người viết báo thu thập và tạo lập bao thập niên, thậm chí hàng nửa thế kỷ. Chúng rất cần cho các nhà nghiên cứu và các công trình nghiên cứu sau này. Và chúng đang có nguy cơ bị mất trắng sau khi các tên miền ngưng hoạt động và nơi hosting “ngắt cầu dao”.

Các trung tâm dữ liệu quốc gia, thông qua các thư viện chuyên ngành, có lẽ là nơi lý tưởng để tập trung và lưu giữ các nguồn dữ liệu này. Trước mắt cứ lưu giữ lại đã cho khỏi bị mất đi hay tản lạc, rồi sau đó có thể có những giải pháp sắp xếp, xử lý chúng phục vụ xã hội. Các tin bài trên báo in thì có nộp lưu chiểu nên có lẽ được thư viện lưu giữ – nhưng với bản giấy thì hạn chế nhiều thứ, kể cả việc tham khảo. Và quý nhất vẫn là kho dữ liệu đã được các tòa soạn số hóa và lưu giữ. Vấn đề phát sinh là sau ngày D., ai sẽ chịu trách nhiệm lưu giữ chúng? Kể cả kho báo in lưu giữ tại các tòa soạn.

Chạnh nghĩ tới chuyện xưa: Nếu hồi đó người xưa không chịu và biết cách lưu giữ lại thì làm sao bây giờ ta có được những tờ báo quốc ngữ hơn trăm năm tuổi phục vụ cho việc nghiên cứu đa diện.

Thôi thì cứ cá nhân chủ nghĩa cho là vì quyền lợi của chính bản thân A Phủ. Suốt gần nửa thế kỷ qua, A Phủ đã viết bài cộng tác trên hầu hết các tờ báo và tạp chí của TP.HCM nằm trong diện “hoàn thành nhiệm vụ” từ ngày 30-6-2026. Các bài báo đó của A Phủ đang có nguy cơ bị “gửi gió cho mây ngàn bay”…

A.P.