Sẽ xử lý ra sao đối với các kho dữ liệu khổng lồ và quý giá của các tờ báo của TP.HCM sau khi các tờ báo này “hoàn thành nhiệm vụ” từ ngày 1-7-2026? Bởi từ ngày 1-7-2026, không chỉ không còn xuất bản báo giấy mà ngay cả các website (tên miền) của các tờ báo nằm trong sắp xếp đó cũng có thể bị đóng lại. Nghĩa là, người ta sẽ không được truy cập các dữ liệu, đọc lại các bài cũ trên các tờ báo đó nữa. Đó là nỗi ưu tư của cả những người làm báo lẫn bạn đọc.

Ảnh do AI Google Gemini tạo. Thanks.

Trước khi bước sang ngày 1-7-2026, cũng là ngày áp dụng các quy định mới về trích dẫn thông tin báo chí, A Phủ xin trích dẫn thông tin từ bài “36 năm Báo Pháp Luật TP.HCM: Dòng dữ liệu báo chí là tài sản quý giá!” đăng trên số báo đặc biệt ngày 30-6-2026 của báo Pháp Luật TP.HCM.

“Trước giờ khép lại sứ mệnh 36 năm, kho dữ liệu khổng lồ của báo Pháp Luật TP.HCM không chỉ là tài sản tri thức mà còn là dữ liệu lịch sử vô giá về sự phát triển thể chế của đất nước.”

“Hiểu được giá trị to lớn của dữ liệu báo chí, lãnh đạo TP.HCM đã chỉ đạo và báo Pháp Luật TP.HCM cũng đã kích hoạt quá trình bàn giao toàn bộ dữ liệu báo chí, bao gồm cả những tờ báo lưu trữ đang trong quá trình số hóa và dữ liệu báo điện tử, hệ sinh thái mạng xã hội sang cơ quan mới.”

“Điều này có nghĩa rằng thương hiệu, logo Pháp Luật TP.HCM sẽ tiếp tục được lưu giữ và những bài báo sẽ có không gian mới để tiếp tục sống theo năm tháng. Thế nhưng quá trình bắt tay vào việc sẽ không dễ dàng bởi lượng dữ liệu hơn 35 năm là khổng lồ. Nói như một lãnh đạo cơ quan báo chí khi đến tiếp nhận dữ liệu của báo là “phải những người thực sự hiểu và yêu mến cơ quan này mới có thể tiếp tục phát huy được giá trị của nguồn dữ liệu trong thời gian tới”.

“Như vậy, làm sao để không có tình trạng “đường link 404” – tức là bài không truy cập được trên không gian mạng? Làm sao để dữ liệu này không chỉ dừng lại ở việc “đóng gói, cất vào kho” mà tiếp tục được khai thác hiệu quả? Làm sao để hệ sinh thái mạng xã hội tiếp tục được khai thác, sử dụng để góp phần vào hệ sinh thái truyền thông số của TP?”

“Những câu hỏi này muốn trả lời hiệu quả, ngoài chủ trương của lãnh đạo TP đưa ra, có lẽ phải cần đến một cơ chế hay chính sách mạch lạc với đội ngũ nội dung và kỹ thuật chuyên nghiệp, lấy chuyển đổi số làm trung tâm.”

“Tất nhiên, chúng ta cũng tin những cơ quan và cá nhân được giao trọng trách tiếp nhận lượng “tri thức”, “ký ức” lớn lao này khi đọc qua các sản phẩm báo chí hơn 35 năm qua trên Pháp Luật TP.HCM sẽ đồng cảm rằng: Hơn cả những bài báo cũ, đó là tài sản quý cần được gìn giữ và sẽ có lúc nhiều người cần tìm đến.”

Trích dẫn ngày 30-6-2026.

Ảnh do AI Google Gemini tạo. Thanks.

Công việc lưu giữ, xử lý và khai thác các kho dữ liệu báo chí của các báo của TP.HCM sẽ rất vất vả và tốn kém không ít chi phí – bạc tỷ chớ hỗng ít – (nội việc lưu trữ phải tốn tiền hosting ở data center, rồi nếu giữ được các tên miền cũ thì phải tốn tiền duy trì tên miền hằng năm. Chưa kể những chi phí khác cho việc vận hành). Một người trong cơ quan được TP giao tiếp nhận nguồn dữ liệu báo chí này chia sẻ với A Phủ trong tình anh em nhiều chục năm: “Em đã hơn 30 làm báo nên rất cảm thông, rất trân trọng các đồng nghiệp và quý trọng các kho dữ liệu báo chí của họ. Em và các bạn sẽ làm hết sức để có thể bảo toàn chúng.” Nhưng sẽ rất đáng giá vì đây chính là nguồn dữ liệu quý giá – đặc biệt là về TP.HCM mà các báo đã dày công thu thập và tạo nên trong suốt hành trình dài nửa thế kỷ hay 3-4 chục năm của mình. Nguồn dữ liệu này sẽ rất hữu ích cho các công trình nghiên cứu, các nhà nghiên cứu về sau này.

Có thể nói, tới thời điểm này, giải pháp bảo toàn các kho dữ liệu báo chí đã được triển khai. Lần này, TP.HCM ắt sẽ không để xảy ra tình trạng các kho dữ liệu báo chí sẽ “biến mất vào cõi hư vô” khi một tờ báo ngừng hoạt động, đóng tên miền – giống như trước đây đã xảy ra. Sau đó sẽ là giải pháp để khai thác chúng một cách hữu hiệu hữu dụng.

A.P.