Sau hơn một năm chính thức triển khai thương mại hóa mạng 5G, các nhà mạng di động Việt Nam bước vào năm 2026 với mục tiêu hoàn thiện và khai thác mạng di động thế hệ mới này.

Khẩn trương mở rộng mạng lưới hạ tầng

Nhà mạng di động Viettel thông báo đã lắp đặt và đưa vào sử dụng mới 20.758 trạm 5G trong thời gian từ ngày 19-2 đến ngày 10-12-2025, vượt mức cam kết tối thiểu 20.000 trạm. Viettel đã đặt kế hoạch đến ngày 31-12-2025 hoàn thành chỉ tiêu 23.500 trạm 5G trong năm 2025, cùng với 6.500 trạm của năm 2024, nâng tổng số trạm 5G lên 30.000 trạm. Như vậy, Viettel hiện là nhà mạng sở hữu số lượng trạm 5G lớn nhất ở Việt Nam.

Đặc biệt, Viettel tập trung phát triển cả trạm 5G thương mại truyền thống lẫn trạm “Make in Vietnam” (Open RAN) tự chủ công nghệ, hỗ trợ các dịch vụ như gaming, Internet vạn vật (IoT), nhà máy thông minh, giúp thúc đẩy chuyển đổi số quốc gia.

Hiện nay, 3 nhà mạng Viettel, VinaPhone, và MobiFone đang tiếp tục triển khai mạng lưới trạm 5G. Theo tổng kết của Bộ Khoa học và Công nghệ, tới cuối năm 2025, mạng 5G đã phủ sóng được 90% dân số ở Việt Nam. 

Theo Mục tiêu Chiến lược hạ tầng số đến năm 2025 và định hướng đến năm 2030, 100% các tỉnh, thành phố, các khu công nghệ cao, khu công nghệ thông tin tập trung, trung tâm nghiên cứu phát triển, đổi mới sáng tạo, khu công nghiệp, nhà ga, cảng biển, sân bay quốc tế có dịch vụ di động 5G. Đến năm 2030, 100% người sử dụng có khả năng truy nhập cáp quang với tốc độ 1Gbps trở lên; mạng băng rộng di động 5G phủ sóng 99% dân số; xây dựng, bảo đảm năng lực, sẵn sàng triển khai thử nghiệm mạng di động 6G.

Vào đầu năm 2025, hai nhà mạng lớn nhất là Viettel và VinaPhone đều công bố đã đưa sóng 5G tới toàn bộ các tình thành trên cả nước, bước đầu phủ sóng tại khu vực trung tâm của các huyện thị.

Công bằng mà nói, các nhà mạng viễn thông trong thời gian qua đã nỗ lực xây dựng cơ sở hạ tầng cho mạng 5G. Việc thương mại hóa 5G ở Việt Nam chỉ mới bắt đầu từ đầu năm 2024, với việc đấu giá tần số 5G thành công của Viettel và VNPT (tháng 3-2024) và MobiFone (tháng 7-2024).

Việc xây dựng hạ tầng mạng 5G không chỉ phải đầu tư nhiều về kỹ thuật mà còn rất tốn kém cho các nhà mạng, đặc biệt giữa tình hình phát triển thuê bao không còn “bùng nổ” như trước. So với các công nghệ trước, 5G đòi hỏi số lượng trạm 5G nhiều hơn gấp bội lần. Chẳng hạn, để có thể phủ sóng 100% diện tích Việt Nam, cần có khoảng 200.000 trạm 5G (so với chỉ 40.000 – 60.000 trạm 4G).

Không phải chỉ để tăng tốc độ và chất lượng thoại và truy cập Internet

Câu chuyện 5G ở Việt Nam không chỉ đơn thuần là phạm vi phủ sóng cũng như phục vụ các dịch vụ thoại và Internet di động. Khác với các công nghệ di động trước, điều khác biệt lớn nhất của 5G là tiềm năng ứng dụng trong cuộc sống, là phương tiện để đưa các công nghệ tiên tiến nhất tới người dùng cuối. Ngay từ khâu phát triển trạm BTS, nhà mạng còn cần phải tính toán để có thể phát triển lên 6G trong tương lai không xa. Và cốt lõi là làm sao để các lĩnh vực khác có thể ứng dụng 5G cho hoạt động của mình.

Về việc chủ động từ phía nhà mạng, hai nhà mạng Viettel và VinaPhone có lợi thế là sự hỗ trợ của cả Tập đoàn Công nghiệp – Viễn thông Quân đội Viettel và Tập đoàn Bưu chính – Viễn thông Việt Nam (VNPT) hùng mạnh và đa dịch vụ. VNPT cho biết đang hợp tác với các đối tác công nghệ để phát triển các ứng dụng khai thác tối đa tiềm năng của 5G trong kinh tế số, chính phủ điện tử và các dịch vụ đô thị thông minh. MobiFone cho biết bên cạnh việc đầu tư vào hạ tầng viễn thông, nhà mạng (nay thuộc Bộ Công an) còn tập trung vào việc phát triển các giải pháp dịch vụ trên nền tảng 5G, bao gồm truyền thông thực tế ảo (VR), IoT và các nền tảng dữ liệu lớn (Big Data), giúp doanh nghiệp và người dân khai thác tối đa lợi ích của công nghệ này.

Với các đặc thù kỹ thuật của mình, mạng 5G được kỳ vọng sẽ là chiếc chìa khóa để mở cánh cửa kết nối di động thế hệ mới. Nhiều lĩnh vực, trong đó có các lĩnh vực thông minh của nền Công nghiệp 4.0, sẽ phát huy tối ưu thế mạnh với kết nối 5G.

Có thể nói rằng, ứng dụng 5G trong cuộc sống rất đa dạng. Nhờ tốc độ nhanh hơn gấp nhiều lần (có thể đạt 10Gbps so với 1Gbps của 4G), độ trễ cực thấp gần như tức thời (chỉ 1ms), khả năng kết nối đồng thời lượng lớn thiết bị, và kết nối ổn định hơn, mạng 5G sẽ giúp nâng cao trải nghiệm giải trí (truyền video tới 8K, game thực tế ảo); công việc (tải dữ liệu nhanh, họp trực tuyến mượt mà); đặc biệt là các lĩnh vực chuyên sâu như sản xuất thông minh (robot, tự động hóa); y tế (chẩn đoán từ xa, phẫu thuật từ xa, thiết bị y tế thông minh); nông nghiệp thông minh (cảm biến IoT); giao thông vận tải (xe tự lái), và thành phố thông minh (giám sát môi trường, quản lý đô thị).

Theo nhà mạng Viettel, tại Việt Nam, những ứng dụng của công nghệ 5G đang dần được triển khai tại các thành phố lớn như Hà Nội, TP.HCM, Đà Nẵng, Hải Phòng. Nhiều lĩnh vực đã tận dụng mạng 5G để phát triển các ứng dụng thông minh, nâng cao chất lượng dịch vụ.

Ví dụ, độ trễ siêu thấp của 5G giúp các bác sĩ có thể thực hiện phẫu thuật từ xa, mang lại cơ hội chữa trị tốt hơn cho bệnh nhân ở vùng sâu, vùng xa. Trong chăm sóc sức khỏe từ xa, 5G cho phép truyền tải dữ liệu y tế theo thời gian thực, giúp bệnh nhân dễ dàng tiếp cận dịch vụ tư vấn và theo dõi sức khỏe mà không cần đến bệnh viện.

Ở các nhà máy thông minh, 5G giúp các nhà máy triển khai hệ thống robot tự động với độ chính xác cao, tối ưu quy trình sản xuất và giảm chi phí nhân công. Trong quản lý chuỗi cung ứng thông minh, nhờ khả năng kết nối hàng triệu thiết bị (IoT) cùng lúc, 5G hỗ trợ giám sát và điều phối chuỗi cung ứng theo thời gian thực, giảm thiểu rủi ro và nâng cao hiệu quả sản xuất.

5G sẽ giúp cải thiện và nâng cao chất lượng dạy và học, đặc biệt là dạy và học từ xa. Tốc độ kết nối vượt trội của 5G giúp truyền tải video HD ổn định, hỗ trợ học sinh và sinh viên tham gia các lớp học trực tuyến mượt mà, nâng cao chất lượng học trực tuyến. 5G tạo điều kiện cho các lớp học ứng dụng công nghệ thực tế ảo (VR) và thực tế tăng cường (AR) trong giảng dạy, giúp học sinh có trải nghiệm học tập sinh động và trực quan hơn.

Thế giới tương lai là thế giới của Internet vạn vật (IoT) khi các thiết bị trong cuộc sống đều được kết nối với Internet và kết nối với nhau, với các thiết bị khác. Theo IoT Analytics, số lượng các thiết bị IoT được kết nối trên thế giới từ 18,5 tỷ chiếc trong năm 2024 đã tăng 14% trong năm 2025 và dự báo sẽ đạt tới 39 tỷ thiết bị vào năm 2030 và hơn 50 tỷ thiết bị vào năm 2035. Trong khi đó, số lượng smartphone trên toàn cầu hiện nay đạt 7,2 tỷ chiếc. Tất cả các thiết bị di động và IoT, đặc biệt là ứng dụng công nghệ mới như AI, sẽ phát huy tối đa khả năng của mình với kết nối 5G.

Tất nhiên, việc ứng dụng khai thác tiềm năng của mạng 5G không thể là công việc của chỉ nhà mạng. Nó có tầm cỡ lớn hơn, bao quát hơn. Vì thế, bên cạnh việc hỗ trợ cho các nhà mạng phát triển hạ tầng, Chính phủ cũng nên  đứng ra làm tổng chỉ huy cho việc ứng dụng 5G ở Việt Nam với những quyết định và chính sách phù hợp.

Bản in trên báo Người Lao Động Chủ nhật 11-1-2026 và trên báo NLĐ Online.

ANH PHÚC