Nặng nhất là các thể loại máy tính, kế đó là các thiết bị sử dụng bộ nhớ DRAM, tất cả trong hơn một năm nay đã khốn khổ vì tình trạng khan hiếm DRAM trên thị trường. Và tất nhiên, khan hiếm dẫn tới giá DRAM tăng vọt, kéo theo giá thành của các thiết bị cũng tăng theo. Trăm nỗi khổ đổ xuống người tiêu dùng đầu cuối, đặc biệt là những người chỉ dùng thiết bị phục vụ cho cuộc sống hằng ngày, không phải để kinh doanh.

Các nhà chuyên môn dự báo rằng tình trạng khan hiếm DRAM trên toàn cầu vẫn đang còn kéo dài. Trang công nghệ Tom’s Hardware ngày 29-7-2026 dẫn thông tin từ ông C.K. Chang, CEO của Apacer (Taiwan) – một trong những nhà cung cấp bộ nhớ DRAM lớn trên thế giới, dự báo: Trong năm 2027, nguồn cung bộ nhớ từ các nhà sản xuất DRAM lớn cho tới các nhà sản xuất mô-đun độc lập có thể giảm xuống chỉ còn 30% so với lượng cung cấp vào năm 2026, làm trầm trọng thêm tình trạng chuỗi cung ứng vốn đã eo hẹp. Nói cách khác, nguồn cung ứng chip nhớ trong năm 2027 được dự báo sẽ giảm tới 70% so với năm 2026.

Ông Chang đã đưa ra thông tin này trong cuộc họp các nhà đầu tư nửa đầu năm 2026 của Apacer hôm 24-7-2026. Mặc dù dự kiến ​​giá bộ nhớ sẽ tăng chậm lại trong nửa cuối năm 2026 — được cho là do người tiêu dùng cho rằng giá DRAM giờ quá đắt — CEO Apacer tin rằng tình trạng thiếu hụt nghiêm trọng sẽ tiếp diễn ít nhất đến giữa năm 2027, và DRAM sẽ vẫn là phân khúc bị hạn chế nhất. Theo Chang, rủi ro lớn nhất mà Apacer, công ty mua tấm wafer bộ nhớ từ các nhà sản xuất như SK Hynix và Samsung và biến chúng thành các sản phẩm bộ nhớ hoàn chỉnh, đang phải đối mặt không còn là việc trả giá quá cao cho các chip nhớ, mà là việc không thể có được bất kỳ nguồn cung nào thay thế.

Apacer đã gia tăng tích trữ kho chip nhớ trị giá 12,4 tỷ NTD (383 triệu USD) vào cuối tháng 6-2026, tăng khoảng 48% so với 8,38 tỷ NTD (259 triệu USD) hồi quý trước đó. Công ty cũng đang thu xếp một khoản vay hợp vốn kỳ hạn 5 năm với tổng giá trị lên đến 4 tỷ NTD (123,6 triệu USD) để mua thêm chip khi các nhà sản xuất cung cấp, cùng với các nhu cầu khác, để bảo đảm nguồn cung.

Dự báo của Chang đề cập cụ thể đến khối lượng mà các nhà sản xuất chip lớn có thể phân bổ cho các công ty sản xuất mô-đun như Apacer, công ty mua chip nhớ và đóng gói chúng thành DIMM, SSD và các sản phẩm lưu trữ nhúng. Các nhà sản xuất DRAM đang ngày càng dành sản lượng của mình cho bộ nhớ băng thông cao (high-bandwidth memory, HBM), bộ nhớ máy chủ và các sản phẩm khác được mua trực tiếp bởi các khách hàng lớn trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo AI và điện toán đám mây.

Ba nhà sản xuất chip nhớ lớn nhất thế giới kiểm soát hơn 90% thị trường DRAM toàn cầu là Samsung, SK Hynix (cả hai của Hàn Quốc) và Micron Technologies (Mỹ), đang ưu tiên cho dòng bộ nhớ HBM có biên lợi nhuận cao hơn và bộ nhớ máy chủ tiên tiến khi chi tiêu cho cơ sở hạ tầng AI chiếm tỷ trọng ngày càng tăng trong năng lực sản xuất hiện có. Ông Chang ước tính rằng khoảng 60% công suất DRAM hiện đang được dành cho các ứng dụng liên quan đến máy chủ, khiến các sản phẩm DDR4 và DDR5 thông thường phải cạnh tranh cho một phần thị trường ngày càng thu hẹp. Và điều này ảnh hưởng trực tiếp tới các dòng máy tính cá nhân.

Xét về bài toán kinh doanh, từ các nhà sản xuất chip nhớ tới các nhà sản xuất mô-đun bộ nhớ đều phải nhạy bén và nhìn thấy được cơ hội kinh doanh của mình. Họ phải chuyển hướng tập trung cho các sản phẩm mang lại lợi nhuận cao nhất. Theo CEO của Apacer, các mô-đun máy chủ DDR5 RDIMM đã trải qua một số đợt tăng giá mạnh nhất và vẫn giữ tiềm năng tăng giá lớn nhất trong tương lai. Nhu cầu từ máy chủ AI, lưu trữ doanh nghiệp, máy tính công nghiệp và hệ thống AI biên vẫn mạnh mẽ, trong khi nhu cầu từ máy tính cá nhân và điện thoại thông minh của người tiêu dùng yếu hơn đáng kể và nhạy cảm hơn với chi phí linh kiện tăng cao. Khu vực trung tâm dữ liệu AI và doanh nghiệp luôn cần bộ nhớ cho hoạt động kinh doanh của mình, dù phải chấp nhận giá cao hơn, vì nước lên, thuyền lên, họ có thể tăng giá thành sản phẩm và dịch vụ để bù đắp chi phí tăng cao cho bộ nhớ. Trong khi đó ở khu vực điện tử tiêu dùng cá nhân, người dùng sẽ chọn giải pháp tạm ngưng mua sắm hay nâng cấp khi giá tăng quá cao so với khả năng tài chính và nhu cầu thực tế của họ.

Ông Chang dự đoán giá hợp đồng DRAM sẽ tăng khoảng 30% trong quý 3-2026 và bộ nhớ NAND Flash sẽ tăng hơn 20%. Theo nhận định của ông, ​​tốc độ tăng giá sẽ giảm dần trong quý 4-2026.

Trong khi đó, các nhà phân tích dự báo giá DRAM sẽ tăng 40% trong quý 3-2026, ngay cả khi nhu cầu mở rộng đến các tiêu chuẩn cũ nhất vẫn đang được sản xuất. Samsung, SK Hynix và Micron Technologies đã cảnh báo rằng tình trạng thiếu hụt bộ nhớ có thể kéo dài vượt qua cả năm 2027. Tác giả Etiido Uko viết trên Tom’s Hardware rằng: Ông Simon Chen, Giám đốc điều hành của ADATA Technology, một nhà sản xuất bộ nhớ lớn của Taiwan, dự đoán rằng tình trạng thiếu hụt DRAM toàn cầu sẽ kéo dài thêm 10 năm nữa.

Tất nhiên, trong bối cảnh khan hiếm bộ nhớ DRAM trên toàn cầu và có nguy cơ kéo dài, người ta nghĩ tới các nguồn cung “phi truyền thống” từ Trung Quốc. Nhưng thực tế, nhiều chuyên gia nhận định rằng dù có muốn như vậy, các nhà sản xuất Trung Quốc không được kỳ vọng sẽ cung cấp giải pháp ngay lập tức. Ông C.K. Chang, CEO của Apacer, cho biết các sản phẩm DDR5 của nhà sản xuất bộ nhớ Trung Quốc CXMT đã trở nên cạnh tranh và cả CXMT và nhà sản xuất NAND Trung Quốc YMTC đều đã thu hẹp khoảng cách giá với các nhà cung cấp quốc tế lâu đời. Nghĩa là các chip nhớ của Trung Quốc cũng không còn rẻ như xưa. Tuy nhiên, nhu cầu trong nước ở Trung Quốc đã vượt quá nguồn cung hiện có, trong khi việc mở rộng năng lực sản xuất, năng suất sản xuất, xác thực sản phẩm và khả năng tương thích nền tảng tiếp tục hạn chế khả năng thay đổi cán cân toàn cầu của họ. Hơn nữa, giá thành của các mô-đun DRAM mới từ CXMT được cho là hiện đang tương đương với giá của ba nhà sản xuất lớn là Samsung, SK Hynix và Micron Technologies.

Cũng cần nói rằng, việc sử dụng các chip nhớ của Trung Quốc còn đặt ra những vấn đề nhạy cảm đầy phức tạp về an ninh quốc phòng và bảo vệ các nguồn cung ứng và nhà sản xuất truyền thống. Có tin nói rằng, để giải quyết nhu cầu bộ nhớ cho các sản phẩm của mình, hãng Apple (Mỹ) đang cố gắng vận động Chính phủ Hoa Kỳ cho phép họ mua chip nhớ từ công ty CXMT của Trung Quốc, một công ty nằm trong danh sách đen của Chính quyền Hoa Kỳ.

Trong khi đó, theo hãng tin doanh nghiệp Bloomberg, Hiệp hội công nghiệp bán dẫn (SEMI), bao gồm các nhà sản xuất chip nhớ hàng đầu như Micron, Samsung và SK Hynix, đã gửi thư cho Chính quyền Trump, kêu gọi không nên can thiệp vào thị trường chip nhớ dưới bất kỳ hình thức nào có thể ảnh hưởng đến giá cả hoặc năng lực sản xuất, vì điều đó sẽ làm trầm trọng thêm tình trạng thiếu hụt. Trang Tom’s Hardware cho biết: SEMI có cách tiếp cận khác để tìm giải pháp tạm thời cho cuộc khủng hoảng DRAM. Thay vì cho phép một nhà sản xuất mới gia nhập thị trường Mỹ, họ đề xuất Chính phủ nên hợp tác với Quốc hội để thông qua các khoản khấu trừ hoặc tín dụng thuế đối với hàng điện tử tiêu dùng, từ đó bù đắp cho giá cả tăng cao do tình trạng thiếu chip gây ra.

NGÔ LÊ