Theo thông tin từ trang Rest of World ngày 17-8-2026, Ủy ban Truyền thông Liên bang (Federal Communications Commission, FCC) của Mỹ ngày 28-7-2026 đã bổ sung thêm “các thiết bị tự động tiên tiến” (advanced robotic devices) và danh sách Covered List của mình. Đây là danh sách của thiết bị bị FCC cấm nhập khẩu vào Mỹ vì những nguy cơ an ninh quốc gia. Theo quy định này, các mẫu robot hình người (humanoids), robot bốn chân (quadrupeds) và thậm chí cả robot hút bụi (robot vacuums) hay máy cắt cỏ (lawn mowers) do nước ngoài sản xuất sẽ bị cấm tại thị trường Mỹ.

Theo quy định của FCC, để đủ điều kiện tham gia thị trường Mỹ, robot cần được lắp ráp tại Mỹ và phải có ít nhất 65% giá trị linh kiện (components by value) được sản xuất trong nước; tỷ lệ linh kiện nội địa bắt buộc này sẽ tăng lên 75% vào năm 2029.

Khi đưa các loại robot vào “Danh sách các thiết bị bị hạn chế”, FCC đã viện dẫn những lỗ hổng bảo mật được phát hiện trên robot của Unitree, cũng như một sự cố trong đó người dùng robot hút bụi DJI vô tình truy cập được vào 7.000 robot khác thông qua một lỗ hổng hệ thống. DJI – nhà sản xuất máy bay không người lái hàng đầu Trung Quốc – cũng sản xuất cả camera, micrô và robot hút bụi. Theo FCC, robot “thu thập dữ liệu có thể bị các thế lực xấu lợi dụng để giám sát người Mỹ, tăng cường khả năng của các cơ quan tình báo nước ngoài, hoặc để điều khiển robot từ xa”.

Phóng viên Viola Zhou của Rest of World ở New York City chuyên theo dõi mảng công nghệ Trung Quốc cho biết: Lệnh hạn chế của FCC này không nhắm vào riêng quốc gia nào, nhưng được dư luận rộng rãi coi là động thái nhắm vào Trung Quốc – quốc gia đang thống trị lĩnh vực sản xuất robot. Chính sách này không ảnh hưởng đến các thiết bị đang được bán tại Hoa Kỳ, đồng thời vẫn cho phép nhập khẩu robot phục vụ mục đích phát triển sản phẩm thay vì để bán thương mại. Tuy nhiên, các nhà sáng lập công ty khởi nghiệp vẫn gặp khó khăn trong việc tìm ra phương án sản xuất robot thương mại mà không dựa vào chuỗi cung ứng linh kiện điện tử toàn diện của Trung Quốc.

Ông Anto Patrex, nhà sáng lập CosmicBrain AI ở San Francisco (bang California) nói rằng: “Hãy nhìn vào Apple mà xem, sản phẩm của họ được sản xuất tại Trung Quốc. Làm sao có thể kỳ vọng những sản phẩm phức tạp hơn nhiều như robot lại được chế tạo ngay tại Mỹ? Tôi cũng chẳng biết nữa. Cho đến nay, tất cả chúng tôi vẫn đang loay hoay tìm lời giải.”

Công ty CosmicBrain AI hướng tới việc chế tạo các robot chuyên thực hiện nhiệm vụ giao nhận hàng hóa và vận chuyển đồ giặt trong các tòa nhà chung cư. Giống như phần lớn các doanh nhân trong lĩnh vực robot tại Vùng Vịnh (Bay Area), Anto Patrex từng thử nghiệm sử dụng robot của Trung Quốc và cho lắp ráp những sản phẩm đầu tiên của công ty tại quốc gia này. Tuy nhiên, vào đầu năm 2026, nhận thấy sự giám sát ngày càng gắt gao của Mỹ đối với robot Trung Quốc, Patrex đã thiết lập thêm một cơ sở lắp ráp tại Canada; dù vậy, do các linh kiện chính vẫn có nguồn gốc từ Trung Quốc, và những robot này sẽ không đủ điều kiện để được bán tại Mỹ theo quy định mới nhất của FCC.

Theo trang The Information, các doanh nhân Mỹ trong lĩnh vực robot cho biết họ chia sẻ những lo ngại về vấn đề an ninh liên quan đến sản phẩm của Trung Quốc, nhưng lại gặp khó khăn trong việc đáp ứng các yêu cầu khắt khe về tiêu chuẩn “sản xuất tại Mỹ”. Nhiều linh kiện robot có giá thành quá cao, thời gian đặt mua quá lâu hoặc hoàn toàn không có sẵn tại Mỹ. Để có linh kiện nhanh hơn, nhân viên tại các công ty ở Thung lũng Silicon (bang California) thậm chí đã đích thân mang theo linh kiện robot trong hành lý khi bay từ Trung Quốc về Mỹ.

Hãng tin Nikkei Asia (Nhật Bản) cho biết: Lệnh cấm robot dự kiến ​​sẽ ảnh hưởng đến Unitree – công ty hàng đầu thế giới về robot hình người của Trung Quốc, hiện nắm giữ gần 20% thị phần toàn cầu (theo Counterpoint Research). Unitree là một trong ba doanh nghiệp Trung Quốc đang thống trị lĩnh vực robot mới nổi nhưng đầy sôi động này. Công ty gần đây đã bị Lầu Năm Góc Mỹ đưa vào danh sách các doanh nghiệp bị cáo buộc có liên hệ với quân đội Trung Quốc – một động thái có thể báo hiệu các biện pháp cứng rắn hơn từ phía Mỹ. Trong khi đó, Unitree mới đây đã hợp tác với hãng NVIDIA (Mỹ) để sử dụng dòng chip Blackwell tiên tiến của hãng này nhằm vận hành bộ não cho robot của mình. NVIDIA khẳng định rằng dữ liệu từ các robot sẽ được lưu giữ tại Mỹ và khách hàng lớn nhất của Unitree là các cơ sở nghiên cứu và học thuật của Mỹ. Những người có quan điểm cứng rắn đối với Trung Quốc lo ngại rằng các robot này có thể thực hiện hoạt động gián điệp nhắm vào các ngành công nghiệp trọng yếu của Mỹ, đánh cắp dữ liệu chuyển về Bắc Kinh hoặc gây gián đoạn các chức năng vận hành quan trọng.

Thật ra, không phải chỉ có cơ quan hữu trách như FCC, nhiều người tiêu dùng Mỹ lâu nay cũng “nhạy cảm” với các sản phẩm công nghệ cao của Trung Quốc. Ông Michael Perry, Giám đốc chiến lược thương mại tại Persona AI – một công ty khởi nghiệp có trụ sở ở Houston (bang Texas) chuyên phát triển robot hình người phục vụ công nghiệp – chia sẻ với phóng viên Rest of World rằng ngay cả trước khi lệnh cấm của FCC được ban hành, các khách hàng tại Mỹ đã yêu cầu cung cấp robot không chứa linh kiện Trung Quốc vì lý do an ninh. Ông Perry cho biết Persona AI đã và đang nhập khẩu linh kiện từ Đài Loan, Nhật Bản, Hàn Quốc và Ý.

Rest of World cho biết: Trong 4 thập kỷ qua, trong khi các công ty công nghệ Mỹ chuyển hoạt động sản xuất sang các quốc gia có chi phí thấp hơn, Trung Quốc lại đi theo một con đường hoàn toàn khác. Sự hỗ trợ từ chính phủ, nguồn nhân lực kỹ thuật chất lượng cao dồi dào cùng lực lượng lao động giá rẻ đã giúp Trung Quốc xây dựng nên ngành công nghiệp sản xuất điện tử toàn diện và hiệu quả nhất thế giới. Rất nhiều thương hiệu công nghệ lớn của Mỹ đã gia công sản phẩm của mình tại Mỹ để không chỉ bán tại chỗ – thị trường lớn nhất thế giới, mà còn cung cấp cho các nước khác trên toàn cầu. Trung Quốc có thế mạnh về chuỗi cung ứng vật tư linh kiện được đánh giá là “thiên hạ vô đối”. Chẳng hạn, Apple lắp ráp khoảng 80% số lượng iPhone tại Trung Quốc và nhập khẩu nhiều linh kiện từ quốc gia này.

Sự bùng nổ của xe điện tại Trung Quốc gần đây cũng thúc đẩy tăng trưởng của các ngành công nghiệp sản xuất cảm biến, pin và bộ truyền động (thiết bị chuyển đổi năng lượng thành chuyển động vật lý). Đây cũng là những linh kiện thiết yếu cho robot. Việc đặt cơ sở gần các nhà sản xuất tại miền Nam Trung Quốc đã giúp các doanh nghiệp chế tạo robot nước này phát triển các mẫu thử nghiệm nhanh hơn nhiều so với các đối thủ quốc tế.

Hiện nay, robot do Trung Quốc sản xuất thuộc nhóm những sản phẩm linh hoạt và có giá cả phải chăng nhất trên thị trường. Theo công ty nghiên cứu Omdia, vào năm 2025, gần 90% số lượng robot hình người được bán ra trên toàn cầu có xuất xứ từ Trung Quốc. Nhiều công ty khởi nghiệp và phòng thí nghiệm tại các trường đại học của Mỹ đang sử dụng robot của hãng Unitree Robotics ở Hangzhou (Trung Quốc) để tiến hành thử nghiệm và phát triển phần mềm robot.

Số lượng robot hình người được xuất xưởng trên thế giới trong năm 2025

Tất nhiên, quy định mới của FCC sẽ ảnh hưởng tới tất cả các nhà sản xuất robot nước ngoài, không chỉ có Trung Quốc – nước thiệt hại nặng nhất. Thị trường Mỹ, cả robot gia dụng lẫn robot công nghiệp, chắc chắn sẽ bị ảnh hưởng. Nhưng thị trường sẽ có cách xoay trở của thị trường. Và các nhà sản xuất, nhất là các startup công nghệ, của Mũ coi đây là một thời cơ và động lực để phát triển.

N.L.